The Sisters Of Mercy - First And Last And Always (Album, 1985): oprawa graficzna przedniej okładki
Dyskografia
Zmień płytę na kolejną w dyskografii artysty
Floodland [1987]
AlbumStudyjny11 marca 1985
  • od czerwca do listopada 1984 roku
  Brak dostępnych egzemplarzy tej płyty w sprzedaży.
Kliknij przycisk Obserwuj (powyżej), aby zostać poinformowany, gdy pojawi się w sklepie jakieś wydanie tej płyty.

Informacje o płycie

 17 minut czytania

First and Last and Always to debiutancki album studyjny angielskiego zespołu gotycko-rockowego The Sisters of Mercy, wydany 11 marca 1985 roku przez ich własną wytwórnię Merciful Release. Materiał został wyprodukowany przez Davida M. Allena i zarejestrowany pomiędzy czerwcem a listopadem 1984 roku w dwóch angielskich studiach nagraniowych: Strawberry oraz Genetic. Ten poprzedzony singlami "Walk Away" i "No Time To Cry" album jest jedyną płytą, która ukazała się w tym składzie. Autorem wszystkich tekstów oraz projektantem okładki był wokalista Andrew Eldritch, który po tym albumie samodzielnie będzie tworzyć kolejny materiał, jako jednoosobowy projekt muzyczny. Wydawnictwo zadebiutowało w Wielkiej Brytanii na swojej szczytowej #14 pozycji listy przebojów UK Albums Chart, przebywając na niej w sumie przez osiem tygodni. W dniu 30 października 1987 roku uzyskało na tym rynku status srebrnej płyty, a 8 maja 1989 złotej, sprzedając się do tego momentu w nakładzie 100.000 egzemplarzy.

Tło historyczne

Zespół został założony w 1980 roku przez Andrew Eldritcha i Gary'ego Marxa w Leeds. Do 1983 roku zespół wyprodukował pięć singli i dwie EP-ki, które ukazały się w niezależnej wytwórni Merciful Release i były również dystrybuowane we własnym zakresie. W miarę jak zespół odnosił coraz większe sukcesy i regularnie pojawiał się na brytyjskim zestawieniu UK Indie Chart, pierwszy studyjny album został ogłoszony w 1983 roku jako mający się pojawić w następnym roku. Eldritch oszacował koszty produkcji na 40.000 funtów[1], kwotę, która przekroczyła możliwości finansowe zespołu indie. Mniej więcej w tym samym czasie rozpoczęły się rozmowy z zainteresowanymi wytwórniami płytowymi. Eldritch, który zajmował się zarządzaniem i sprawami biznesowymi zespołu, negocjował z kilkoma wytwórniami płytowymi na początku nowego roku i ostatecznie podpisał zadowalający kontrakt z WEA Records. Merciful Release otworzył biuro w Londynie i założył własną firmę wydawniczą Candelmaesse Limited, która licencjonowała przyszły materiał piosenek wydawcy RCA Records, RCA Music Limited.

W październiku 1983 roku, gitarzysta Ben Gunn odszedł. Pod koniec roku, za pośrednictwem CBS Records, którzy byli zainteresowani podpisaniem umowy z zespołem, został zastąpiony przez byłego członka Dead or Alive, Wayne'a Husseya. Nowy skład zespołu zagrał swój debiutancki koncert 7 kwietnia 1984 roku[2], na którym znalazły się nowo napisane utwory "Body And Soul", "Train" i "Walk Away". Po koncercie odbyła się krótka amerykańska trasa koncertowa, która trwała do 16 kwietnia. Po powrocie do Wielkiej Brytanii, Eldritch napisał nową piosenkę "Wide Receiver", która została zainspirowana określeniem z futbolu amerykańskiego i którą nagrał samodzielnie w domu jako demo. Podstawowa piosenka nie została ostatecznie wykorzystana, ale solowe demo Eldritcha pojawiło się na początku 1992 roku na albumie bootlegowym.

W Strawberry Recording Studios w Stockport, The Sisters of Mercy nagrały swój pierwszy singiel w marcu 1984 roku dla WEA ("Body And Soul")[3], który został skomponowany i wyprodukowany przez samego Eldritcha i wydany 4 czerwca 1984 roku. "Body and Soul" nie znalazł się w pierwszej 40-tce i zatrzymał się na miejscu #46. Od 2 maja do 6 czerwca zespół odbył tournee po Wielkiej Brytanii i Europie i wypróbował nową kompozycję Gary'ego Marxa, którą później ten wykorzystał w zespole Ghost Dance. Polecony przez WEA Records, producent The Cure Dave Allen zobaczył zespół w Amsterdamie (2 czerwca 1984), a później otrzymał telegram od Andrew Eldritcha, który powiedział: The Sisters say yes to Dave Allen (pol. Siostry mówią tak Dave'owi Allenowi). Po zakończeniu trasy koncertowej, zaczęły się przygotowywania do nagrań albumu, ale najpierw zespół udał się do Maida Vale Studios 19 czerwca, by nagrać John Peel Session dla BBC Radio 1[4]. Sesja została wyemitowana 13 lipca[5].

Nagrywanie
Sesje demo

Po intensywnych sesjach pisania piosenek, Gary Marx udał się do Parkside Studios, maleńkiego studia w kompleksie prób przy Armley Road, gdzie byłem z Waynem, by nagrać z nim nowe dema. Nagrania zostały poddane inżynierii Steve'a Allena. Eldritch był entuzjastycznie nastawiony do nowego materiału i zagrał kilka instrumentalnych demówek dla Adama Sweetinga z Melody Maker: Myślę, że ten materiał będzie niesamowity, jak nic, co to tej pory zrobiliśmy[6].

Sesje w Strawberry

Pod koniec czerwca 1984 roku, The Sisters of Mercy udał się z producentem Davem Allenem do Strawberry Recording Studios w Stockport, niedaleko Manchesteru, na okres pięciu tygodni, aby nagrać swój pierwszy studyjny album. Koszty studia wynosiły 500 funtów dziennie i 3.250 funtów tygodniowo[7]. Eldritch spędził całe pięć tygodni wewnątrz studia i, według Dave'a Allena, używał codziennie dużych ilości amfetaminy. W Stockport miały być nagrywane tła utworów i wokale. Na sierpień w Genetic Studios zaplanowano dodatkowe wokale, dogranie instrumentów i końcowy miks. Gotowy album miał się ukazać w trzecim tygodniu października 1984 roku[8]. Zespół od razu zaczął nagrywać, a Hussey i Marx często dostarczali główne wokale z własnymi tekstami, które pojawiły się na bootlegach. Zarówno Hussey jak i Marx wykorzystali później niektóre z tych tekstów dla swoich własnych zespołów, The Mission i Ghost Dance. Początkowa wersja First and Last and Always, która według Gary'ego Marksa została wcześniej nazwana The Scottish One, została ukończona dość wcześnie[9]. Marx zaśpiewał wczesny szkic późniejszego tekstu Ghost Dance w "When I Call", który wspominał nazwisko przyjaciółki zespołu z Hamburga; Marianne[10].

Na "Nine While Nine", który według Marksa został nagrany w tym samym czasie i miał roboczy tytuł "Child of Light"[9] Gary Marx zaśpiewał wokal przewodni, który później wykorzystał do piosenki Ghost Dance "A Deeper Blue". Tytuł tej piosenki pochodzi z dialektu Yorkshire, gdzie "while" oznacza "until". "Black Planet" istnieje w formie wczesnej wersji z liryką Wayne'a Husseya, którą później wykorzystał do piosenek Mission "Dance on Glass" i "Naked and Savage". Dodatkowe piosenki, które pozostały niewykorzystane, to późniejsza kompozycja Mission "Garden of Delight" oraz Ghost Dance "Yesterday Again". Eldritch zaśpiewał także swoją własną wersję "Garden of Delight", która również pozostała niewykorzystana: Istnieje kilka bootlegów, w których próbuję zaśpiewać słowa Wayne'a i słychać, że nie jestem do nich przekonany. Nie mogę tchnąć w nie żadnego znaczenia[11]. Facet nie miał pomysłu - po prostu brzęczał słowami[12].

Nagrania zostały opóźnione, ku frustracji zespołu, ponieważ Eldritch wciąż pracował nad tekstami. Gary Marx: Za bardzo wplątał się w ten biznes i stracił swoją przewagę jako pisarz. Marnowaliśmy całe tygodnie w studiu, czekając aż wymyśli choć jeden tekst. To było bardzo bolesne i kosztowne[13]. Znamiennym wyjątkiem był "Marian". Eldritch, zainspirowany oryginalnym tekstem Gary'ego Marxa do "First and Last and Always", napisał nowe słowa do kompozycji Wayne'a Husseya, która zawierała kilka fragmentów śpiewanych po niemiecku. "Marian" to bardzo szczególny utwór; nie jest taki jak inne piosenki. Napisałem ją w dziesięć minut, zazwyczaj teksty zajmują mi nawet pół roku[14]. Czasochłonne okazały się wokalne ujęcia. Marx: Po każdej sesji Andy mówił: Ale czy to jest epickie?, a my odpowiadalibyśmy: Tak Andy, jest świetne!. A on wracał i robił to jeszcze raz. Andy jest kompletnym perfekcjonistą[15]. Moglibyśmy napisać i nagrać podwójny album w czasie, który zajmowało mu doprowadzenie miksu słuchawkowego do jego gustu.

Pod koniec lipca 1984 roku nagrania zostały zakończone, a zespół wykonał surowe miksy 18 utworów na dziesięciu analogowych szpulach wzorcowych.

  • Szpula 1: "Tones" / "No Time to Cry"
  • Szpula 2: "Emma" / "Walk Away"
  • Szpula 3: "Poison Door" / "A Rock and a Hard Place"
  • Szpula 4: "First and Last and Always" (wersja albumowa) / "First and Last and Always" (wersja japońska)[16]
  • Szpula 5: "Possession" / "Spit on Your Grave" / "Evil Come Evil Go"
  • Szpula 6: "Marian"[17] / "Wide Receiver"
  • Szpula 7: "Nine While Nine"
  • Szpula 8: "Some Kind of Stranger"[18]
  • Szpula 9: "Some Kind of Stranger" (wczesna)[19]
  • Szpula 10: "Down to E....." / "On the Wire"

Według Dave'a Allena "Tones", "Spit on Your Grave", "Evil Come Evil Go" i "Down to E....." to tytuły robocze znanych piosenek. "Amphetamine Logic", według Gary'ego Marxa, miał roboczy tytuł "Horned One Stabs", co wskazuje, że ta piosenka nie została nagrana w Strawberry, ale na późniejszych sesjach. Na początku sierpnia 1984 roku zespół poleciał do USA, by zagrać dwa koncerty w Nowym Jorku.

Sesje w Genetic

Po koncertach w USA, zespół udał się do Genetic Studios niedaleko Reading z producentem Davem Allenem, aby ukończyć album z inżynierem Timmem Baldwinem. Ale sesje w Genetic Studios rozpłynęły się, według Gary'ego Marxa, w szaleństwie Eldritch'a chodzącego po ścianach między wokalami i generalnie tracącego wątek. [Tim Baldwin] zdawał się wspominać to dość miło. Osłabiony przez ciągłe zażywanie amfetaminy, bezsenność, niedożywienie i hipoglikemię, Eldritch zasłabł pewnej nocy w studiu. Marks: Był całkowicie wyczerpany; miał halucynacje. Mimo to część jego wciąż chciała kontynuować, choć druga część wiedziała, że musi przestać, bo był tak chory[20]. Eldritch: Tak bardzo mi się to podoba, bycie wyciągniętym przez bardzo długi czas. Powiedziano mi, że nie można tego robić tak długo[21]. Eldritch został przewieziony do najbliższego szpitala, gdzie musiał pozostać przez jakiś czas z powodu komplikacji sercowych i pogorszenia ogólnego stanu zdrowia i odżywiania[22][23]. Na czas przed dwoma występami na festiwalach w Niemczech na początku września 1984 roku, Eldritch został zwolniony ze szpitala, ale zespół nie mógł dotrzymać zaplanowanej daty wydania albumu. Podczas wywiadu w niemieckim miasteczku Ahlen 8 września, Eldritch powiedział, że wydanie albumu zostało przesunięte na początek następnego roku[10].

Zespół powrócił następnie do Genetic Studios, aby dokończyć prace nad albumem. Prawdopodobnie to właśnie podczas tych sesji zespół nagrał studyjną wersję piosenki Boba Dylana "Knockin' on Heaven's Door", co wskazuje na czarny humor zespołu. Istnieją studyjne wersje dwóch późniejszych utworów Mission, "Serpents Kiss" i "Wake". Wayne Hussey: Obie te piosenki zostały właściwie po raz pierwszy nagrane podczas sesji do [First and Last and Always], ale nie zostały wtedy ukończone[24]. Nie jest jasne, czy te dwie piosenki zostały nagrane w Strawberry, czy w Genetic Studios. 22 września 1984 roku zespół wystąpił na festiwalu w Yorku, a następnie wyruszył w trasę koncertową Black October po Wielkiej Brytanii i Europie od 4 października do 18 listopada 1984 roku, która pierwotnie miała zbiegać się z wydaniem albumu. Aby zbiegać się z trasą, pierwszy singiel z albumu został wydany 8 października 1984 roku, "Walk Away", który zawierał limitowaną edycję flexidisc zawierającą "Amphetamix" utworu "Train". Po tym jak harmonogram wydawniczy został zaburzony, a album przesunięty na następny rok, wytwórnia bezskutecznie prosiła o przesunięcie również "Walk Away"[25]. "Walk Away", podobnie jak jego poprzednik, nie dotarł do Top 40 i zatrzymał się na pozycji #45.

Po zakończeniu trasy koncertowej zespół powrócił do Genetic Studios bez basisty Craiga Adamsa i producenta Dave'a Allena, aby zmiksować album[8]. Przy tej okazji nagrano dwa nowe utwory, "Blood Money" i "Bury Me Deep", które zostały wyprodukowane przez Eldritcha i były przeznaczone jako strony B do kolejnego singla, "No Time To Cry". Pod koniec 1984 roku, Eldritch wyprodukował również mini-album Clash of Dreams formacji Salvation w Strawberry Recording Studios w Stockport, który miał zostać wydany w marcu 1985 roku w jego wytwórni Merciful Release. Album został odłożony na półkę[26] i doczekał się wydania dopiero w 2014 roku. Po przerwie świątecznej, zespół spędził styczeń i luty 1985 roku na przygotowaniach do wydania albumu, który ponownie został przesunięty na marzec. Oprawa graficzna została ukończona i dostarczona, a w biurach WEA krążyły taśmy z różnymi miksami do wyboru. Dodatkowo zespół wynegocjował wydanie przez PolyGram koncertowego wideo, które miało zostać nakręcone w dniu urodzin Gary'ego Marxa, 18 czerwca 1985 roku w Royal Albert Hall. Mniej więcej w tym czasie główny gitarzysta i współzałożyciel zespołu Gary Marx postanowił opuścić grupę. Moje relacje z całą trójką były całkowicie zdruzgotane. Jako autor piosenek to był frustrujący czas w The Sisters. Napisałem wiele piosenek, ale nie zostały one wykorzystane. Przypuszczano, że Hussey powinien przejść na klawisze[8], krok, którego Hussey nigdy by nie tolerował.

Kompozycje

Na potrzeby sesji do albumu zespół nabył nowy automat perkusyjny Oberheim DMX[27]. Teksty do albumu zostały w całości napisane przez Andrew Eldritcha, który powiedział, że jego pisanie pochodzi bardziej z kolażowego montażu filmowego[28]. Ich treść, z różnymi odniesieniami do narkotyków i separacji, odzwierciedla stan Eldritcha w tamtym czasie: Byłem tak nakręcony, kiedy pisałem teksty na albumie, że w ogóle nie ma tu dystansu do persony[21]. Gary Marx: Kiedy tworzyliśmy [album] Andrew skutecznie rozstawał się ze swoją wieloletnią dziewczyną, a ja byłem bliski opuszczenia zespołu. [Te] dwie rzeczy doprowadziły do wielu odniesień w tekstach, które wydawały się obejmować jego pożegnania z nami oboma. Eldritch potwierdził później, że tekst "Walk Away" był skierowany do Gary'ego Marxa: Pomyślałem, że jeden z nich w szczególności mógł uznać to za nieco istotne[29]. Gary Marx: "Walk Away" może, ale nie musi być o mnie; nie obchodzi mnie to, ponieważ nieszczególnie lubię tę piosenkę. Jeden tekst, który zawsze mnie denerwuje, to linia z "Some Kind of Stranger", która mówi careful lingers undecided at the door (pol. ostrożnie stoi niezdecydowany przed drzwiami, co zdecydowanie odebrałem jako strzał we mnie.

Wydanie i następstwa

8 marca 1985 roku singiel "No Time to Cry" został wydany, ale nie osiągnął Top 40 i zatrzymał się na pozycji #63. Aby zbiegać się z wydaniem albumu, trasa koncertowa w Wielkiej Brytanii rozpoczęła się 9 marca. 11 marca, WEA Records Ltd. wydała album w Wielkiej Brytanii z pozytywnymi reakcjami prasy. 1 kwietnia Marx zagrał swój ostatni koncert z The Sisters of Mercy, a dzień później wystąpił w telewizji, podczas którego zespół zagrał na żywo w studiu wersje "First and Last and Always" i "Marian"[30]. Pozostałe trio, z Waynem Husseyem przejmującym wszystkie partie gitarowe, rozpoczęło 12 kwietnia kolejną trasę koncertową po Europie i USA, która trwała do 7 czerwca. Drugi występ telewizyjny dla niemieckiego programu telewizyjnego Formel Eins, podczas którego zespół udawał grę w "No Time to Cry", został wyemitowany 15 kwietnia 1985 roku. The Sisters of Mercy zagrali swój ostatni koncert zgodnie z planem 18 czerwca 1985 roku w Royal Albert Hall. Gary Marx, który był zapowiedziany do udziału, nie pojawił się. Teledysk został wydany w 1986 roku przez PolyGram.

Latem 1985 roku, prasa muzyczna donosiła, że The Sisters of Mercy planują wersję coveru ABBA jako ich następny singiel[31]. Eldritch potwierdził później, że rzeczywiście skontaktował się z producentem Jimem Steinmanem: Zadzwoniłem do niego [w 1985 roku], kiedy zespół miał "Gimme Gimme Gimme" w swoim secie i powiedziałem mu o tej piosence i o tym, że nasza wersja musi być absolutnie głupia. Zgodził się ze mną, ale był już zarezerwowany. I wtedy zespół się rozpadł[32]. 2 listopada prasa muzyczna poinformowała o rozpadzie zespołu[33]. Andrew Eldritch: Ludzie, którzy są teraz The Mission i ja mieliśmy umowę: nikt nie będzie używał nazwy, gdy zespół pójdzie swoją drogą[12]. Zespół był dobry i odnosił sukcesy, każdy z nas mógł kontynuować działalność. Rozstanie nastąpiło w momencie, w którym nie wyrządziłoby nam żadnej szkody[14].

Wydania

Oryginalny album winylowy został wydany w marcu 1985 roku w Wielkiej Brytanii i Europie (Merciful Release - #MR 337L, 240 616-1) oraz w Stanach Zjednoczonych (Elektra - #9 60405-1). W lipcu 1985 wytwórnia Warner-Pioneer Corporation w Japonii wydała wersję albumu (Merciful Release, WEA – #P-13162), która zawierała różne miksy niektórych utworów ("Black Planet" posiada nieco inne instrumentarium i jest o 10 sekund dłuższe, "No Time to Cry" posiada inne początkowe i końcowe instrumentarium i efekty dźwiękowe, "A Rock and a Hard Place" posiada dodatkowe ścieżki gitarowe i nieco inną ścieżkę perkusyjną, podczas gdy "First and Last and Always" posiada zupełnie inną ścieżkę perkusyjną, jak również zupełnie inną aranżację i ma intro, które jest o 15 sekund dłuższe; pozostałe utwory są identyczne jak na standardowym wydaniu winylowym)[3]. W marcu 1988 roku album został po raz pierwszy wydany na CD (Merciful Release – #240 616-2), jednak wykorzystano wersję japońską. W maju 1992 roku ukazała się cyfrowo zremasterowana wersja CD (Merciful Release, EastWest – #9031-77379-2, 9031-77379-2 YS) i ponownie wykorzystano japoński mastering.

W październiku 2006 roku zremasterowana wersja oryginalnego albumu winylowego została wydana po raz pierwszy na CD (Rhino Records, Merciful Release – #5101-17579-2). Ta edycja CD zawierała kilka bonusowych utworów, takich jak wczesna wersja demo "Some Kind of Stranger" z innym tekstem, plus strony b singli "Walk Away" ("Poison Door", "On the Wire" i "Long Train") oraz "No Time to Cry" ("Blood Money" i "Bury Me Deep").

W dniu 24 lipca 2015 roku, 4-LP winylowy box set został wydany przez Warner Music International (Warner Music Group, Merciful Release – #0825646284047), który zawierał oryginalną wersję albumu z trzema EP-kami z epoki, wszystkie z reprodukowaną grafiką w slipcase. Zestaw ten został również wydany cyfrowo.

W Polsce album dostępny był w latach 90-tych na kasecie magnetofonowej od wytwórni Warner Music Poland (#9031-77379-4). Przed oficjalną edycją ukazały się także nieoficjalne wydania kasetowe, między innymi od Takt Music (#978), która kilka lat później rozpocznie pełnoprawną działalność jako TAKT.

Odbiór komercyjny

Przy produkcji albumu zespół początkowo popadł w ogromne długi[25]. Według Andrew Eldritcha koszty produkcji albumu zwróciły się w 1988 roku[36]. W Wielkiej Brytanii album uzyskał status srebrnej płyty (z 60.000 sprzedanych egzemplarzy) 30 października 1987 i złotej (100.000) 8 maja 1989[37]. Jego najwyższa pozycja na brytyjskiej liście przebojów albumów to miejsce #14, z silną sprzedażą regionalną w północnej Anglii[38]. W Niemczech, drugim co do wielkości rynku grupy po Wielkiej Brytanii, album osiągnął status złotej płyty (z 250.000 sprzedanych egzemplarzy) w 2011 roku. Jego najwyższa pozycja na niemieckiej liście przebojów to #40. W USA album nie wszedł na listę Billboard 200. W odniesieniu do niepowodzenia singli zespołu, aby wbić się do Top 40, Eldritch później skomentował: Byliśmy blisko. Nasza porażka nie była w żaden sposób związana z nami. Myślę, że zespół zrobił wszystko, co było wymagane, choć nie byliśmy przygotowani na sprzedawanie się w sposób, w jaki robiły to inne zespoły[39].

Dziedzictwo

Andrew Eldritch nie uważał Sisters za zespół rocka gotyckiego, a zamiast tego chciał, aby zaklasyfikować go jako kontynuację muzyki rocka klasycznego z lat 60-tych:

Pochodzimy z 1969 roku; jesteśmy dziećmi Altamont. Nie wiemy kim do kurwy nędzy jest Alien Sex Fiend i nie chcemy wiedzieć. Przez całą naszą karierę musieliśmy walczyć z uprzedzeniami, które większość społeczeństwa ma o nas jako o czymś, co wyrosło z post-punka. Uważamy siebie za wyrosłych z muzyki rockowej sprzed lat 70-tych, za spadkobierców tej tradycji i jedynych ludzi, którzy mają jakąkolwiek szansę na jej dalszą propagację[40]. Myślę, że utwór tytułowy jest ponury, ale nie pozostałe. Może nie są one jakoś wybitnie optymistyczne... Ponury i posępny sugerują atmosferę apatycznej rezygnacji, do której, jak sądzę, nie mamy skłonności[23].

W 2012 roku retrospektywa magazynu Sonic Seducer nazwała album filarem kultury gotyckiej i umieściła go na liście "10 kluczowych albumów dla sceny gotyckiej"[41].

Adnotacje

  1. Niemczyk, Ralf (Październik 1983): "Plus-Minus-Null – Sisters of Mercy". Spex. s. 5.
  2. "mercyme.jpg". ultimatesistersguide.org.
  3.   12https://heavyleatherblog.wordpress.com/tag/the-sisters-of-mercy/
  4. Levy, Eleanor (Czerwiec 1984): "Bad Habits". Record Mirror.
  5. "BBC – Radio 1 – Keeping It Peel – 19/06/1984 Sisters of Mercy". BBC Online.
  6. Adam Sweeting (1984): "Ballad of a Thin Man". Melody Maker.
  7. "Strawberry North – ...". strawberrynorth.co.uk.
  8.   123"Serpent's Kiss!". Spiral Scratch (Styczeń 1989).
  9.   12"View Topic – Nine While Nine Demo!?! :: Heartland :: The Sisters of Mercy Forum". myheartland.co.uk (20 Październik 2004).
  10.   12Burchardt, Alf (Listopad 1984): "Im Takte des Doktors". Spex. s. 23.
  11. Andrew Eldritch TV interview (ZTV, Sweden 1993)
  12. Sutherland, Steve (5 Wrzesień 1987): "His Master's Voice". Melody Maker.
  13. Labussière, Christophe: "Premonition". premonition.org.
  14. Hartmann, Markus (Listopad 1990): "...And the Wind Blows Wild Again...". Zillo. s. 12.
  15. "[Rise and Reverberate article]". Rise and Reverberate (1984).
  16. Wymienione pod ich roboczymi tytułami "Scottish One A" i "Scottish One B".
  17. Wymieniona pod roboczym tytułem "Marianne".
  18. Wymieniony pod roboczym tytułem "Little Wing".
  19. Wymieniony pod roboczym tytułem "Andy's Little Wing".
  20. "[Rise and Reverberate article]". Rise and Reverberate (1984).
  21.   12Sutherland, Steve (16 Marzec 1985): "Careless Whispers". Melody Maker.
  22. M., Dave (1984): "The Sisters of Mercy". NITV.
  23.   12Du Noyer, Paul (Marzec 1985): "Mister Sister – From a Murmur to a Moan". NME.
  24. Hussey, Wayne (Kwiecień 2007): The First Chapter.
  25.   12"[Rise and Reverberate article]". Rise and Reverberate (1984).
  26. "Clash of Dreams ". salvationhq.co.uk.
  27. Du Noyer, Paul (Marzec 1985): "Mister Sister – From a Murmur to a Moan". NME.
  28. Cavanagh, David (Maj 1992): "Baron Von Paranoid!". Select.
  29. Andrew Collins Show (17 Kwietnia 2003), BBC 6 Music
  30. The Old Grey Whistle Test (2 kwietnia 1985), BBC 2
  31. "Schnell und vergänglich". Spex (Sierpień 1985). s. 5.
  32. Ruff, Michael (Styczeń 1988): "Prinz der Feuchtgebeite". Spex.
  33. Sounds (2 listopada 1985), s. 3
  34. Sutherland, Steve (5 Wrzesień 1987): "His Master's Voice". Melody Maker.
  35. Hartmann, Markus (Listopad 1990): "...And the Wind Blows Wild Again...". Zillo. s. 12.
  36. Dickson, Dave (Czerwiec 1991): "On Eldritch Boulevard". Heartland. s. 46.
  37. https://www.bpi.co.uk/award/2281-440-2
  38. The Q Encyclopedia of Rock Stars, Dafydd Rees & Luke Crampton, Dorling Kindersley, 1999, s. 914
  39. Spencer, Neil (22 Luty 1986): "The Sisterhood". Sounds.
  40. Dickson, Dave (Marzec 1985): "Mercyful Fate". Raw.
  41. Gnuch, Kym (2012): "10 Alben mit Schlüsselcharakter für die Gothic-Szene". Sonic Seducer.

Zobacz również

The Sisters of Mercy - Temple Of Love
Temple Of Love
Singiel, 1983
The Sisters of Mercy - Some Girls Wander by Mistake
Some Girls Wander by Mistake
Kompilacja, 1992
  1 za 25.00 zł  Kup teraz
The Sisters Of Mercy - Floodland
Floodland
Album, 1987

Wydania

RokTytuł / Format / KrajWytwórnia / Katalog #
The Sisters Of Mercy - First And Last And Always1985
Winyl, LP, Gatefold, Wielka Brytania i Europa
Merciful Release
MR 337L, 240 616-1
The Sisters Of Mercy - First And Last And Always1985
Winyl, LP, Wielka Brytania i Europa
Merciful Release
MR 337L, 240 616-1
The Sisters of Mercy - First and Last and Always1992
CD, Remastering, Niemcy
Merciful Release, EastWest
9031-77379-2